Bazen 'gün uzar yüzyıl olur'. Bir güne kaç hatıra, kaç deneyim, kaç hikâye sığdırılabilir? Söz konusu olan uzun bir yolculuksa, sayısız... Yeri doldurulamaz bir geçmişi paylaştığı dostunun cenazesini taşıyan Yedigey’in yolculuğu, bütünüyle hayatı soruşturan bir yolculuk olacaktır elbette. Uzak hatıralardan söylencelere, acılı ölümlerden basit mutluluklara, maddi yoksulluklardan manevi zenginliklere, geçmişin özünde ve kıyılarında dolaştıran bir yolculuk… Cengiz Aytmatov bu romanında, insanın en zayıf ve en güçlü, en özgür ve en bağımlı, en çok seven ve en kolay vazgeçen yanlarını derin ve çarpıcı bir dille anlatırken tıpkı bir madalyonun diğer yüzünü çevirir gibi içimizdeki 'öteki'yi gözler önüne seriyor. (Tanıtım Bülteninden)
İnsanlar birbirine katlanabilirler, fakat her biri insan kalarak, insan olma özelliklerini koruyarak insanlığın aynı tarzda düşünmeleri istenmemelidir. İnsanı kişilğinden, bireyselliğinden yoksun bırakma isteği, çabası eski çağlardan günümüze dek buyurucu, sömürgen, egemenlikçi güçlerin amaçları arasında yer almıştır. #cengizaytmatov
“Bir insanı köle yapmak için önce onun hafızasını almak gerekir.”
“Bozkır her şeyi görür ama konuşmaz.”
“Geçmişini unutan insan, geleceğini de kaybeder.”
“İnsan hafızasıyla insandır.”
Bu eser Aytmatov’un en büyük ve en felsefi romanıdır. Romanın merkezinde Yedigey adlı bir demiryolu işçisi vardır. Hikâye Kazak bozkırlarında, küçük bir tren istasyonu olan Boranlı’da geçer. Romanın temel olayı şudur: Yedigey’in arkadaşı Kazangap ölür. Yedigey onu eski geleneklere göre Ana Beyit mezarlığına gömmek ister. Ama mezarlık artık askeri bölge haline gelmiştir. Bu yolculuk boyunca Yedigey geçmişi hatırlar. Roman sadece bu yolculuk değildir. Aynı zamanda üç farklı düzlemde ilerler: Bozkırdaki insanların hayatı Eski Türk efsaneleri Uzay çağının hikâyesi Romanın en önemli efsanesi Mankurt efsanesidir. Mankurt, hafızası silinmiş köledir. Kendi annesini bile tanımaz. Bu efsane aslında bir metafordur: Kimliğini unutan toplumlar mankurtlaşır. Roman aynı zamanda Sovyet sisteminin insanları geçmişlerinden koparmasını eleştirir. Temalar 1. Hafıza ve kimlik İnsan geçmişini unutursa kimliğini kaybeder. 2. Gelenek ve modernlik Eski değerler ile modern dünya çatışır. 3. İnsanlık ve teknoloji Uzay çağında bile insanın temel sorunları değişmez. 4. Mankurtlaşma Romanın en güçlü felsefi kavramıdır.
“Kaldı ki burası dünya. Burada bir şeyler hep yarım kalacak.”
