Osamu Dazai’nin "İnsanlığımı Yitirirken" kitabı, gerçekten okurken insanı acayip sarsan ve modunu biraz düşüren ama bir o kadar da elinden bırakamadığı karanlık bir roman. Hikayenin baş karakteri Oba Yozo, küçüklüğünden beri insanlardan ve toplumun kurallarından acayip korkuyor; sanki herkes bir rol yapıyor da kendisi bu rolü bir türlü beceremiyormuş gibi hissediyor. O da dışlanmamak ve bu korkusunu gizlemek için sürekli şakalar yapan, milleti güldüren bir "soytarı" maskesi takıyor ama bu maske içindeki o devasa boşluğu hiç kapatmıyor. Kitabın Japonca asıl adı zaten "İnsan Olmaya Hak Kazanamamış" demek, yani adam kendini insan saymıyor ve topluma o kadar yabancı ki, bu varoluşsal sancılardan ve suçluluk duygusundan kaçmak için alkole, uyuşturucuya, zararlı ilişkilere bulaşıp kendi sonunu kendi hazırlıyor. Olayları Yozo’nun geride bıraktığı üç gizli not defterinden, yani günlüklerinden okuyoruz; bu yüzden Dazai bize hiç ders vermeye falan çalışmadan, bir insanın dibe vuruşunu inanılmaz dürüst ve çıplak bir şekilde anlatıyor. Kitap boyunca aşırı karamsar ve depresif bir hava var, evet, ama insanın en gizli, kimseye söyleyemediği yalnızlığını ve zayıflıklarını bu kadar net anlatması bence bu kitabı evrensel bir başyapıt yapıyor. Sonuçta romanı bitirdiğinizde kafanızda direkt şu soru kalıyor: Gerçekten insanlığını kaybeden ve suçlu olan Yozo mu, yoksa ona hiç yardım etmeyip canavarlaşan toplumun kendisi mi?
