Lozan'da Petrol Kavgası

Mehmet Arif Demirer

Henüz puanlanmamış

0 paylaşım

Okuma Kaydı Raf

“Bu kadar kan dökerek milletin elde ettiği egemenliğin korunması ve savunulması için gerekirse ölmekten asla tereddüt etmeyeceğim. Milli egemenlik uğruna canımı vermek, benim için vicdan ve namus borcu olsun.” diyen Mustafa Kemal Atatürk, Chester İmtiyazı konusunda ne düşünüyordu? Lozan’daki son toplantıya alınmayan ABD’nin Temsilcisi Büyükelçi Grew: iki gün ve iki gece boyunca İsmet Paşa ile yedi kez neler görüştü? Görüşme sonrası. Ankara’ya telgraf çeken İsmet Paşa; “Barış konusu Chester kayasına gelip çarptı. Barış olmazsa, bilin ki bunun nedeni Chester İmtiyazı’dır” deyince, Gazi’nin tepkisi ne oldu? Ölüm-kalım savaşı içinde doğmuş olan Türk Devleti’nin kritik bir saatinde, Gazi Mustafa Kemal, Ankara’da söyleşi yaptığı Amerikalı gazeteci Marcosson’a¸”Ahır yemliğindeki köpekler gibiydiler” deyimini kullanarak, hangi ülkelere kızgınlığını ifade ediyordu? Büyük devletlerin petrol çıkarları ve Chester Grubu ile Standard Oil’in başını çektiği petrol şirketleri arasındaki rekabet, Lozan’da yaşandığı gibi sonrasında da uluslararası çekişmenin odak noktasını meydana getirecekti. Amerikan’ın açıkça kendi şirketlerinden yana tavır alması, hem Musul sorununun hem de Chester Projesi’nin geleceğinde belirleyici rol oynadı “ABD, Lozan Anlaşması’nı imzalamadı” iddiasının ardında yatan gerçek neydi? Amerika’nın Türkiye Cumhuriyeti nezdindeki ilk Büyükelçisi Joseph Grew; 6 Ağustos 1923 günü imzalanan ‘Türkiye – ABD Dostluk ve Ticaret Antlaşması’nın 1927 yılında ABD Senatosu’nda oylanması sırasında dönen oyunları, anılarında nasıl dile getirdi? Hitler; Türkiye Cumhuriyeti’ni kendi safına çekmek, Atatürk Türkiye’sinin dostluğunu temin etmek, Kafkasya ve Ortadoğu petrollerine kısa yoldan ulaşmak için Alman Lufthansa Havayollarının Türkiye ile tarifeli havayolu seferleri başlatması için Ali Çetinkaya’yı Almanya’da nasıl ağırladı?