Etik Kodlar İhtilaf Teorisi

Mustafa Hünkaroğlu

Henüz puanlanmamış

0 paylaşım

Okuma Kaydı Raf

ÖNSÖZ 2500 yıllık antik bir konu olan etiğin, 20. yüzyılın son çeyreğinde küreselleşme rüzgârıyla, uygulamalı etik ve kurumsal yönetim anlayışının etkisiyle yeniden görünürlüğü artmaktadır. 21. yüzyılda ise etik uygulamalar kalite ölçütleri arasında yerini almış durumdadır. Ülkemizde ise 2000’li yılların başında Avrupa Birliği müktesebatı kapsamında etik kodlar yasal mevzuata girmiştir. Kamu ve özel kesimde kurumsal etik çalışmalar hız kazanarak vakıflar ve dernekler kurulmaya başlanmıştır. Etikle ilgili birincil ve ikincil mevzuat düzenleri ile kurumsal altyapı oluşturularak tüm kamu ve özel sektörün önde gelen kurumları etik kodlar oluşturmaya başlamıştır. Gelinen bu noktada etik kodların etkin uygulanıp uygulanmadığı hususu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışmanın temel amacı kurumsal etik kodların işlevselliğinin belirlenmesi, güncellenmesi ve performans denetimi hususlarında teori ve model kurulmasıdır. Bu amacı desteklemek adına etik kodların görünürlüğü, erişilebilirliği ve etik şikâyetlerin değerlendirilmesine dönük bir sistem oluşturulmaya çalışılacaktır. Çalışmada olgu ve olayları doğal ortamında gerçekçi ve bütüncül inceleme ve analizi esas alan yorumlamacı (hermeneutic) nitel paradigma ile1967 yılında Barney Glaser ve Anselm Strauss tarafından geliştirilen nitel araştırma yöntem deseni olarak ortaya atılan Gömülü Teori metodolojisi benimsenmiştir. Kamu sektöründe dış ticaret alanında faaliyet gösteren bir Bölge Müdürlüğü amaçlı örneklem kapsamında araştırma alanı olarak belirlenmiş olup, araştırma, 2017-2018-2019-2020 yılları ile 2021 yılının ilk 6 ayını kapsamaktadır. Verilerin toplanmasında doküman analizi tekniği, veri analizinde ise betimsel analiz, içerik analizi ve karşılaştırmalı analiz kullanılmıştır. Veriler açık kodlama, eksen kodlama, seçici kodlama ve sürekli karşılaştırmalı analiz yoluyla çözümlenmiştir. Çalışmada kurumsal etik kodların belirlendiği ve güncellendiği, ancak etik şikâyet incelemesine ve etik kodların performans ölçümü yapıldığına ilişkin herhangi bir veriye rastlanılmamıştır. Araştırma bulguları, tartışma bölümünde “mevzuat boşluğu”, “etik kodların görünür ve erişilebilir olmaması”, “etik kodların tek yanlı (resen) belirlenmesi” ve “etik performans denetim yokluğu” olarak gerekçelendirilmiştir. Netice itibarıyla, etik kod ihtilafları dikkate alınmadan oluşturulan etik kodların işlevselliğinin bulunmadığına dair “Etik Kodlar Oluşumu İhtilaf Teorisi”, etik kod ihtilaflarını dikkate alan etik altyapının bulunmamasının etik kod performans ölçümünü engellediğine dair “Etik Kodlar Performansı İhtilaf Teorisi” ile etik kodların işlevselliği ve performans ölçümünün yargı yetki alanı, idari yetki alanı ile etik kodlar yetki alanı ihtilafları tarafından doğrudan belirlendiğine dair “Etik Kodlar Yetki Alanı İhtilaf Modeli”, kurumsal etik yönetiminde etik kodların işlevselliği ve performans ölçümünde sistemsel boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Dr. Mustafa Hünkaroğlu Samsun, Kasım 2022