Nöroiktisat Ekonomik Kararların Nörolojik Temelleri

Hüsnü Bilir

Henüz puanlanmamış

0 paylaşım

Okuma Kaydı Raf

Nöroiktisat özellikle 1970’li yıllarda neoklasik iktisada yöneltilen eleştirilerin ardından ortaya çıkan yeni araştırma alanlarından biridir. Bu bağlamda, davranışsal iktisat ve deneysel iktisat ile yakın ilişki içindedir ve çoğu zaman bu iki ekolün bir uzantısı olarak değerlendirilir. Söz konusu üç yaklaşımın ortak noktası, neoklasik iktisadın öne sürdüğü “rasyonel insan” varsayımını sorgulamalarında yatmaktadır. Ancak nöroiktisadın ayırt edici yönü, bireylerin karar süreçlerini incelerken beyin görüntüleme tekniklerinden yararlanmasıdır. Böylece insan davranışını yalnızca sonuçları üzerinden değil, bu davranışı doğuran nörolojik süreçler aracılığıyla anlamaya çalışır. Bu doğrultuda, neoklasik iktisada bilhassa rasyonalite ve homo-æconomicus varsayımları çerçevesinde eleştiri sunma amacında olan nöroiktisat neoklasik iktisatta “kara kutu” olarak tahayyül edilen insan zihnini/beynini açtığını ileri sürmektedir. Nöroiktisatçılar yaptıkları çalışmalar neticesinde neoklasik iktisadın seçim modelinde varsayıldığı gibi insanların çoğunlukla mülahaza temelinde karar vermedikleri sonucuna ulaşmışlardır: İnsanlar mülahaza temelinde kararlar verseler de genellikle otomatik biçimde karar verirler. Diğer bir ifadeyle, insan davranışı neoklasik iktisadın varsaydığı gibi tek bir sürecin yani bilinçli mülahazanın neticesi değildir; daha ziyade kontrollü ve otomatik süreçler ile bilişsel ve duygusal sistemler arasındaki karşılıklı ilişkinin bir ürünüdür. Sonuç olarak insanın seçim davranışını bütünlüklü bir bakış açısıyla anlamak ve açıklamak amacıyla beyin ile ilgili yapılan çalışma ve araştırmalar son derece ufuk açıcı ve etkileyicidir. Bu kitabın amacı Türkçe literatürde nispeten yeterince incelenmeyen nöroiktisadı yalnızca bir uygulama alanı olarak değil, iktisadi düşünce içindeki metodolojik ve epistemolojik bir dönüşüm olarak ele almayı ve okuyucular açısından yeni bakış açılarına kapı aralamayı amaçlamaktadır.